سازه های آب رسانی باستانی شوشتر را بهتر بشناسید

شوشتر یک شهر در جنوب غربی ایران و واقع شده در 90 کیلومتری شمال اهواز است. در بیشتر دوره های تاریخی از زمان ساسانیان تا اوایل دوره پهلوی، این شهر پایتخت استان خوزستان بوده است.

ادمین سفرپین
ادمین سفرپین
سفر | دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ @ ۱۶:۰۹
28

شوشتر یک شهر در جنوب غربی ایران و واقع شده در 90 کیلومتری شمال اهواز است. در بیشتر دوره های تاریخی از زمان ساسانیان تا اوایل دوره پهلوی، این شهر پایتخت استان خوزستان بوده است. شهر شوشتر بیشتر شهرت خود را مدیون سیستم آب رسانی باستانی است که در آن واقع شده است. این سیستم در سال 2009 به عنوان یکی از میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و از آن به عنوان یک شاهکار خلاقانه یاد می شود.

تاریخچه ساخت سازه های آبی شوشتر

ساخت و ساز اولیه این مجتمع به قرن پنجم دوران هخامنشی و دوران سلطنت داریوش بزرگ باز می گردد اما قسمت عمده ساخت آن در دوره ساسانیان و با هدف استفاده بهینه از آب و تصفیه آن به روش های باستانی بود. سازه های آبی شوشتر مجموعه ای از پل ها، حوضچه ها، سدها، کانال ها و تونل ها است. جین دیلافوی، باستان شناس مشهور فرانسوی در گزارشی از سفرهایش به این مکان، از آن به عنوان بزرگترین مجموعه صنعتی قبل از انقلاب صنعتی یاد کرده است.

سیستم آب رسانی باستانی شوشتر

نحوه کار سیستم هیدرولیک باستانی شوشتر

کارون یکی از بزرگترین و مهمترین رودهای ایران است که قبل از ورود به شوشتر به دو شاخه به نام های گرگر و شطیط تقسیم می شود. گرگر رودخانه ای مصنوعی است که به دوران اردشیر اول، بنیانگذار امپراتوری ساسانی تعلق دارد. سه تونل آب را از رودخانه گرگر به سازه های آبی می رسانند. آب ورودی از طریق کانال های متعدد تقسیم می شود، چرخ آسیاب را می چرخاند و سپس به شکل یک آبشار به حوضچه می ریزد. سیستم هیدرولیک باستانی شوشتر چشم انداز شگفت انگیزی دارد و یکی از شاهکارهای مهندسی عمران در جهان است. ساسانیان از تکنیک های باستانی برای به اشتراک گذاشتن آب رودخانه بین مناطق مختلف شوشتر و حتی برخی از شهرهای نزدیک به آن استفاده می کردند که بخشی از این سیستم هنوز هم بعد از قرن ها کار می کند.

مناطق توریستی و گردشگری شوشتر

سازه های هیدرولیک شوشتر

اجزا تشکیل دهنده مجموعه هیدرولیک شوشتر

 

پل شادُروان یا پل سزار

این پل در دوره ساسانیان ساخته شده و دارای 44 دروازه برای عبور آب است که امروزه فقط 37 دروازه آن باقی مانده است. این پل تقریبا 500 متر طول دارد و حدود 50% از آن بازسازی شده است. این سازه نخستین ساختار ترکیبی از پل و سد در ایران است.

در ابتدای سال 260 میلادی، شاپور اول پادشاه ساسانی پیروزی بزرگی در مقابل رومیان به دست آورد. او والریان، امپراتور روم و سربازان او را دستگیر کرد و از آن ها در ساخت و ساز و رونق شوشتر به خصوص ساخت این بنای عظیم استفاده کرد. به همین دلیل است که این پل، به پل سزار معروف است.

قلعه سلاسل

قلعه سلاسل مرکز عملیاتی این مجموعه بوده است که شامل حیاط های بزرگ و متعدد، سربازخانه ها، اصطبل ها، حمام ها و آشپزخانه ها است. امروزه این قلعه تقریبا نابود شده و تنها بقایای اتاق های زیرزمینی و تونل های درونی آن قابل مشاهده می باشد.

پل و سد لشکر

این پل در کنار یکی از شش دروازه تاریخی شوشتر که لشکر نامیده می شود قرار دارد که امروزه تخریب شده و تنها بقایای آن قابل مشاهده است. ساختار ترکیبی پل و سد به دوره ساسانی باز می گردد اما در سال 2009 در طی تحقیقاتی دو گور در نزدیکی پایه این پل کشف شد که متعلق به پارتیان بود.

شهر باستانی شوش، یکی از قدیمی ترین تمدن های انسانی