قنات ایرانی، شاهکار معماری و مهندسی ایران باستان

قنات ایرانی که دو سال قبل به عنوان یکی از میراث جهانی یونسکو در ایران معرفی شد، یکی از معجزات مهندسی برای تامین آب مورد نیاز در مناطق کم آب است.

ادمین سفرپین
ادمین سفرپین
سفر | شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۸ @ ۱۵:۱۴
20

قنات ایرانی که دو سال قبل به عنوان یکی از میراث جهانی یونسکو در ایران معرفی شد، یکی از معجزات مهندسی برای تامین آب مورد نیاز در مناطق کم آب است. این سیستم باستانی از تونل های زیرزمینی تامین آب به منظور آب رسانی به مناطقی که کمبود آب دارند استفاده می کند که هنوز هم بعضی از این تونل های سه هزار ساله در مناطق خشک ایران مورد استفاده قرار می گیرند.

ساخت قنات ها پس از عصر آهن شروع شد. در آن زمان نقشه برداران کشف کردند که می توانند منبع آب رودخانه ها را توسط تونل هایی هدایت کنند و آن ها را به جایی که مد نظر دارند بفرستند. در نهایت در زیر زمین قنات هایی به وجود آمد که امروزه می توانید آن ها را از روی سوراخ هایی که در امتداد یک مسیر قرار دارند پیدا کنید. این سوراخ ها به منظور ایجاد روزنه ای برای ورود هوا و اکسیژن مورد نیاز کارگران حفاری تونل به وجود آمده اند.

غار یخی چما، یک غار شگفت انگیز و دیدنی

قنات ایرانی

قنات ها، بخشی جدانشدنی از ایران

فیلمسازی ایرانی به نام کمیل سهیلی قنات های ایرانی را در National Geographic به ثبت رساند. او معتقد است که قنات ها بخشی جدایی ناپذیر از بافت تاریخی کشور ایران هستند. یازده قناتی که مجموعه قنات های ایرانی را تشکیل می دهند، هر کدام دارای مخزن استراحت، مخازن آب و تونل هایی برای هدایت آب هستند. ساخت و ساز این شاهکار مهندسی بسیار دشوار بوده و نیاز به دقت بالایی داشته است. در ساخت این قنات ها باید عوامل مختلفی همچون تعیین زاویه دقیق برای جریان داشتن آب به میزان مناسب و در نظر گرفتن نکات مهم در ساخت و ساز تونل به منظور جلوگیری از ریزش آن در نظر گرفته شود. با این حال این قنات های ارزشمند استحکام خیلی زیادی ندارند و رسیدگی سالانه به منظور جلوگیری از تخریب آن ها ضروری است.

در دهه های 60 و 70 میلادی ساخت و سازهای غیر اصولی و عدم توجه کافی به این بناهای تاریخی ارزشمند، موجب شد تا آسیب زیادی به قنات ها وارد شود. یکی از دلایل مهمی که باعث شده امروزه توجه کمتری به این قنات ها شود این است که وابستگی مردم مناطقی که با کم آبی روبرو بودند به قنات ها کاهش پیدا کرده است. علت کم اهمیت شدن قنات ها این است که امروزه مناطق کمی در ایران وجود دارد که با خشکی مفرط مواجه باشند و همین امر موجب شده که قنات ها کارایی خود را از دست بدهند و بیشتر اهمیت تاریخی داشته باشند.

شهر زیرزمینی نوش آباد، شهری به قدمت سلسله ساسانیان

قنات

اهمیت قنات ها در طول تاریخ

با اینکه قنات ها امروزه کاربرد زیادی ندارند اما نمی توان تاثیر تاریخی و فرهنگی آن ها را نادیده گرفت. این قنات ها در طول تاریخ به تمدن ها این امکان را دادند که بتوانند در مناطق کم آب و خشک کشاورزی کنند و دام پرورش دهند. شاید بتوان مهمترین قنات ایران را در جنوب غربی ایران و در استان فارس دانست. شهرهای بزرگ و باشکوهی که توسط هخامنشیان ساخته شده است، در مناطق خشک و کم آب به وجود آمده اند که به لطف استفاده از قنات ها، این مناطق به شهرهایی بزرگ و پر جنب و جوش تبدیل شدند که دارای باغ های باشکوه و زیبایی بی نظیری هستند. گذشته از آن طبق تحقیقات انجام شده مشخص شده است که سیستم قنات به کاهش دمای داخلی کمک می کند و در گذشته به عنوان سیستمی برای تهویه نیز مورد استفاده قرار می گرفت.

ارگ بم و جاذبه های آن